Πέμπτη, 4 Σεπτεμβρίου 2014

Ο ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΕΙΜΜΕΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΤΟΥ ΆΤΡΑΓΑ

15 χιλιόμετρα Νοτιοανατολικά της Κρήνης και δύο χιλιόμετρα περίπου
νοτιο-ανατολικά της Πηνειάδας (παλιά ονομασία Ζάρκο Μαρί) του Δήμου Φαρκαδόνας του Νομού Τρικάλων, στα όρια Τρικάλων – Λαρίσης, βρίσκεται απλωμένος ένας απέραντος εγκαταλελειμμένος αρχαιολογικός χώρος με τεράστια αρχαιολογική και επιστημονική σημασία, εκτεθειμένος, όχι μόνο το έλεος των κλιματικών αλλαγών, αλλά και των πάσης φύσεως αρχαιοκαπήλων.

Είναι η κραταιά και πολυσήμαντη αρχαία πολιτεία του Άτραγα, που δέσποζε για πολλές εκατονταετίες και δημιούργησε αξιοσέβαστο πολιτισμό δίπλα στον ποταμό Πηνειό που γλύφει καθημερινά τα αξιόλογα και σεβάσμια αρχαία μνημεία ενός αξιόλογου παρελθόντος από τη θέση ¨Καστρί¨ (πάνω στη λοφοσειρά του Τίτανου ή Δοβρούτσι) μέχρι την τοποθεσία ¨Λεύκια¨ και ίσως και πιο πέρα.
Ο ιδρυτής της αρχαίας αυτής πολιτείας, ο ’Ατραξ, ήταν Λαπίθης το γένος και γιος του Πηνειού και της Βουράς και πρέπει να έκτισε την πόλη στη 2η χιλιετία π.Χ. περίπου!!
Παραπόταμος με το ίδιο όνομα στην περιοχή της Πελασγιώτιδας χύνονταν στον Πηνειό ποταμό.
Έτσι είτε από τον ιδρυτή Άτραγα, είτε από τον ομώνυμο παραπόταμο Άτραγα πήρε το όνομα αυτή η μετέπειτα ξακουσμένη πολιτεία που ανήκε στην Τετραρχία της Εστιαιώτιδας (περιοχή του Νομού Τρικάλων) χωρίς να αποκλείεται σε ορισμένες φάσεις να περιήλθε και στην δικαιοδοσία της Πελασγιώτιδας ή της Περραιβίας και όπως για το σύνολο των Αρχαιοελληνικών πόλεων έτσι και για τον Άτραγα δεν υπάρχουν πηγές για τους αβυσσαλέους αιώνες που διέρρευσαν από τη 2η π.Χ. χιλιετία ως τον 6ο π.Χ. αιώνα.
Στον τεράστιο αυτό αρχαιολογικό χώρο λατρεύονταν ο Ποσειδώνας, η Γη Πανταρέτη, ο Απόλλωνας Αγρέας, ο Απόλλων Εβδομαίος, η Άρτεμη και κατά πάσα πιθανότητα η Δήμητρα, ο Ασκληπιός και ο Ομολώιος Δίας.
Πρώτη γραπτή μαρτυρία, από την οποία και μπορούμε να σηματοδοτήσουμε την εκκίνηση της ακμής της πολιτείας, είναι μια έμμετρη (σε Ιαμβικό μέτρο) επιτύμβια στήλη του 6ου π.Χ. αιώνα που εντόπισε ο γράφων (στην οικία του Γιώργου Μακρή στην Πηνειάδα) και τη μελέτησε με τον Γερμανό καθηγητή της επιγραφικής W. .
Η επιγραφή αυτή με λάθος του λιθοξόου μνημονεύει κάποιον ΥΒΡΙΣΤΑ και αποδεικνύει το χώρο της ταφής του: ΥΒΡΙΣΤΑΣ ΕΜΙΝΜΑΜΑ Υβρίστους ειμί μνάμα = μνήμα).
Έντονη είναι η παρουσία του Άτραγα στα Θεσσαλικά πράγματα κυρίως από τον 5οπ.Χ. αιώνα έως τον 2ο π.Χ. αιώνα. Κόβει δικά του νομίσματα αργυρά και ορειχάλκινα (400 – 344 π.Χ.) και (300 – 200 π.Χ.) και αναπτύσσει εμπορικές σχέσεις με τα γύρω μεγάλα Διοικητικά διαμερίσματα της εποχής εκείνης, όπως με την Εστιαιώτιδα, την Πελασγιώτιδα, την Περραιβία, αλλά και με και με τις νοτιότερες Ελληνίδες πόλεις – κράτη.
Αργότερα χρησιμοποιεί νομίσματα της Λάρισας και του κοινού των Θεσσαλών μέχρι τα Ρωμαϊκά χρόνια (2ος π.Χ. αιώνας). Χτίζει μεγαλόπρεπο κάστρο, ερείπια του οποίου σώζονται μέχρι και σήμερα (φωτό), με μια θαυμάσια οχύρωση που το κάνει απόρθητο.
ΟΙ ΛΑΤΡΕΙΕΣ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΆΤΡΑΓΑ
Μέρες τώρα οι προετοιμασίες είναι πυρετώδες, πώς να μην είναι άλλωστε, σήμερα ο βασιλιάς Πειρίθους νυμφεύεται τη θυγατέρα του ιδρυτού του Άτραγα, τη Διηδάμεια ένα όμορφο κορίτσι, μια αληθινή νεράιδα. Τα πάντα αστράφτουν, οι καλεσμένοι σπουδαίοι και τρανοί, μεταξύ αυτών ο Αθηναίος ήρωας Θησέας, ο βασιλεύς της Ιωλκού Πελίας, ο βασιλεύς της Φθίας ο Πηλέας, ο βασιλεύς της Πύλου Νέστωρας, ο γενναίος Καινεύς που ήταν άτρωτος, και δίπλα τους παρακάθονται οι αρχοντοπούλες της πόλεως αλλά και οι πανέμορφες βασίλισσες από τις περιφερειακές χώρες. Καλεσμένοι όμως ήταν και οι κένταυροι που κατοικούσαν στο φημισμένο Πήλιο……
Ο Άτραγας βρισκόταν στη δεξιά όχθη του Πηνειού, κοντά στο σημερινό Κάστρο (Αλήφακα), στα όρια του νομού Λάρισας με το νομό Τρικάλων και ανήκε στο διαμέρισμα της Πελασγιώτιδος.
Σήμερα ο Πηνειός περνάει μέσα από την αρχαία πόλη με αποτέλεσμα να έχει καταστραφεί ένα μεγάλο μέρος της.
Στην καταστροφή αυτή συντέλεσαν και οι σύγχρονοι καλλιεργητές στην προσπάθειά τους να εξοικονομήσουν περισσότερη καλλιεργήσιμη γη.
Η ακρόπολη πάντως του Άτραγα σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση και βρίσκεται στον ορεινό όγκο που σήμερα ονομάζεται «Μύτικας».
Το τείχος είναι χτισμένο με διαφορετικούς τρόπους ανά εποχή. Το αρχαιότερο τείχος είχε ακανόνιστο και πολυγωνικό σχήμα και ανά διαστήματα δεχόταν προσθήκες και επιδιορθώσεις.
Στην κορυφή του Μύτικα υπάρχει η άνω ακρόπολη, η οποία αποτελούσε ένα από τα καλύτερα οχυρωμένα φρούρια της αρχαιότητας.
Στη δυτική πλαγιά της ακρόπολης βλέπουμε λείψανα του αρχαίου τείχους, κλασικού και ελληνιστικού.
υπάρχουν, επίσης, τμήματα τείχους βυζαντινών χρόνων κατασκευασμένο από ασβεστόλιθους συνδεόμενους με αργούς λίθους και κονίαμα.
Στο εσωτερικό της αρχαίας πόλης, σε μικρή απόσταση από την κορυφή της ακρόπολης, εντοπίστηκαν λείψανα τοίχων με κατεύθυνση από ανατολικά προς δυτικά, που στρέφεται σε ορθή γωνία προς βορειανατολικά και νοτιανατολικά.
Στον Άτραγα σήμερα υπάρχουν τα ερείπια του κάστρου με μεγάλους ογκόλιθους των κλασσικών χρόνων, αλλά και μέχρι των Βυζαντινών χρόνων. Παρατηρούνται πολλές ταφές και πολλά αρχιτεκτονικά μαρμάρινα μέλη από ναούς, βωμούς και άλλες κατασκευές.
Επίσης παρατηρούνται σφόνδυλοι κιόνων Δωρικής τεχνοτροπίας.
Βρέθηκανι πολλά νομίσματα Λαρίσσης, Βοιωτικά και Σικυώνας. Δείγμα πως ο αρχαίος Άτραγας είχε αναπτύξει οικονομικές – εμπορικές σχέσεις μέχρι την Πελοπόννησο.
Γι’ αυτό δικαιολογείται η ισχύς του και δεν έπεσε στους Ρωμαίους το 198 π.Χ., όταν τον πολιόρκησε στενά ο Ρωμαίος ύπατος, Κόιντος Φλαμινίνος. Και ούτε έπεσε όταν το 191 π.Χ. το πολιόρκησε ο Βασιλιάς Αντίοχος.
Υποδουλώθηκε στους Ρωμαίους όταν γονάτισε ολάκερη η Ελλάδα, το 146 π.Χ.
Φαίνεται, όμως, πως μετά τη Ρωμαιοκρατία ξαναπήρε τα επάνω του ο Άτραγας και στα Βυζαντινά χρόνια είναι πόλισμα σημαντικό για να χαθεί οριστικά κατόπιν.
Δεν γνωρίζουμε από ποιο σημείο εξήγαγαν το περίφημο και πολύχρωμο στικτό μάρμαρο, τον ¨Ατράγιο λίθο¨. Από αυτόν τον Ατράγιο λίθο έγιναν οι μεγαλοπρεπείς κολώνες της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, όπως μας πληροφορεί ο Σιλεντιάριος.
Και απ’ αυτό το μάρμαρο είναι κατασκευασμένες οι παραστάσεις της κεντρικής εισόδου του Κουρσούμ Τζαμί στα Τρίκαλα.
Οι ρωμαίοι από αυτά τα μάρμαρα είχαν ονομάσει για ένα μικρό χρονικό διάστημα «Ατρακηνούς» και «Ατρακίους»  όλους τους Θεσσαλούς!

Όπως είπαμε και στην αρχή ο υψίστης σημασίας αρχαιολογικός χώρος είναι ξεχασμένος από την πολιτεία και εκτεθειμένος, στο έλεος των κλιματικών αλλαγών, αλλά και των πάσης φύσεως αρχαιοκαπήλων.
Το Krini Trikalon Blog επισκέφτηκε το χώρο και κατέγραψε τις εικόνες αδιαφορίας και πλήρους εγκατάλειψης:

















 Συγκίνηση προκαλεί το δημοσίευμα συντάκτη στο Blog της Πηνειάδας:
''Πάλι και φέτος ο πηνειός θα φέρει νερό και οι "πομπές" της πολιτείας θα ξανασκεπαστούν μαζί όμως με κάθε τι πολύτιμο αρχαίας Ελληνικής κληρονομιάς. Χειμαρρώδης η πολιτιστική ευασθησία σε αυτή τη χώρα, ''ευτυχώς'' που οι πρόχειρες πινακίδες, ελέω κοινοτικού κονδυλίου, οδηγούν τους αρχαιοκάπηλους στο σωστό σημείο''

6 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Η ΑΜΦΙΠΟΛΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΦΑΡΚΑΔΟΝΑΣ

Ανώνυμος είπε...

Bravo sas poy anadikneiete tetoia themata

Ανώνυμος είπε...

ΕΛΑΧΙΣΤΟΙ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΦΑΡΚΑΔΟΝΑΣ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΕΤΟΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ...ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΚΑΤΑΦΕΡΕΙ Η ΝΕΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΞΕΙ Κ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙ ΕΝΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ (ΠΕΛΙΝΝΑ, ΑΤΡΑΓΑΣ, ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ Κ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ)

Ανώνυμος είπε...

Η διάσωση-ανάδειξη του πολιτισμού μας είναι πολιτισμός...ο νοών νοείτω

Ανώνυμος είπε...

Συγχαρητήρια για το εντυπωσιακό αφιέρωμα!

Ανώνυμος είπε...

POU EINAI AFTO VRE PAIDIA EGO GIATI DEN TO EXO AKOUSEI POTE?

Δημοσίευση σχολίου

 
Design by Free WordPress Themes | Bloggerized by Lasantha - Premium Blogger Themes | Macys Printable Coupons